malawi.punt.nl
Abonneren
Abonneer je nu voor nieuwe artikelen op deze website!
Laatste artikelen

Mangochi District Hospital
Lilongwe, vrijdag 13 oktober 2017

Goed nieuws.  De weg van Liwonde naar Mangochi DH is ‘under constuction’.
Een hele slechte weg vol met diepe potholes, vaak oorzaak van of ernstige ongelukken of gebroken assen. En zonder ANWB in een omgeving waar de temperatuur even de  41graden aantikte, kan dat wel een ‘problem’ zijn. Over een aantal maanden zal deze 90km lange weg gereed zijn en zijn vele grote verbindingen van Noord- tot Zuid geasfalteerd in de afgelopen 12 jaar dat wij er nu komen.

De wegwerkzaamheden hebben nu als gevolg dat we de aangelegde naastgelegen ‘dirt-road’ moeten nemen waardoor we iets later arriveren dan gepland.
Aangekomen bij het Mangochi District Hospital is het een enorme drukte zoals we die kennen van overheidsziekenhuizen. Een ziekenhuis van 250 bedden, maar vaak liggen er nog meer mensen in dan dat er bedden zijn. Gecombineerd met enorm drukke poliklinieken, vaccinatieprogramma’s, family-planning, zijn er overal wachtende mensen / vrouwen met baby’s op rug.
De zorg hier is gratis, waar in de missie ziekenhuizen een klein bedrag moet worden betaald.

Met enig zoeken vinden we toch snel onze contactpersoon hier en weet hij binnen het uur bijna 50 enthousiaste medewerkers aan onze workshop te laten deelnemen.
Net als de laatste keer toen we hier waren voor de workshop ‘Brandwonden’,  is het hier in Mangochi strak georganiseerd.
Ook hier is de stroom vandaag weer eens uitgevallen en draait het ziekenhuis op de generator.
Deze wisselstroom doet zijn naam eer aan vandaag. Onze beamer kan dat nauwelijks aan.
In de workshops wordt vol overgave geoefend met onze patienten-casuistiek.
In ieder ziekenhuis laten we een bloeddruk-saturatiemeter, een nekkraag, zuurstofmasker en guedels achter.
Vol enthousiasme worden de guedels ontvangen; of we er nog meer hebben? Ze hebben helemaal niets meer.
Zo gaat dat in Malawi : materialen en de logistiek ervan zijn nauwelijks aanwezig.
Al die dingen die voor ons in Nederland zo vanzelfsprekend zijn – een kast opentrekken en je benodigde spullen eruit halen- is hier niet aan de orde.
Onderhoud en beheer van materialen, gebouwen : net zo’n groot probleem.
Gelukkig hebben we extra guedels meegenomen; voor kinderen tot en met volwassenen grootte.

Op maandag wacht onze volgende workshop bij MASM (privé klinieken en eigen ambulancedienst) in Lilongwe.
280 kilometer naar het Noord-Westen; een ‘4 hour-drive’ vanmiddag.
Langs het Lake Malawi, Salima, zie ik dat de temperatuur 41 graden aantikt.
Wonen en werken.
Hoe doe je dat bij deze temperaturen?

Voor donker bereiken we Lilongwe waar net ‘the first rains’ zijn gevallen : een fikse storm door het centrum veroorzaakt flink wat schade door omgevallen bomen.
Martijn en orthopeed, dr. Dick Werkman zijn ook gearriveerd.
Het team is compleet voor de workshops verder in Noord Malawi.

Malawi kent veel meer officiële feestdagen in het jaar als bij ons. We lopen het eigenlijk altijd wel op dat in de planning toch stiekem ergens nog een feestdag zit.
Zo ook deze keer.
Zondag is het ‘mothers-day’,  “dus” is maandag hier een vrije dag.
Of we nog kunnen schuiven in ons programma… ‘please advice’ schrijft onze contactpersoon.
Hoewel we altijd op een straks schema zitten – de afstanden zijn groot-  reageren we uiteraard met een “No problem” en zoeken een ander moment.
Genoeg dus om te bespreken en te overdenken.

Dat doen we het weekend in Zambia : in het South-Luangwa National Park.
Door velen het mooiste natuurpark van geheel Zuid-Afrika genoemd.
Twee volle dagen in het park met de beste natuurkenner  / gids Mick maken dit safari weekend erg indrukwekkend : van alle antiloopsoorten, wrattenzwijn, giraf, olifanten, nijlpaarden, krokodillen, gnoe’s tot en met de ‘predators’ leeuwen, hyana, luipaard. Een enorme verscheidenheid aan vogels.
In een echte ‘Out of Africa’ omgeving.
Kamperend in de bush. Gat in de grond. Kampvuur. Geen wifi maar verhalen.
‘story telling’
‘story making’
‘story’s to be told’
Zo zagen we op zondag een groep leeuwen bij een pas gedode baby-olifant. Eerder gedood door drie hyena’s.
Kwamen we na 15 minuten pauze erachter op een ‘alarm-call’ van antilopen aan de overkant van ons, dat er op 50 meter afstand 4 leeuwen een wrattenzwijn lagen te eten.
Eindigde deze dag met een ‘live-kill’ van een luipaard die zijn jacht-skills aan ons liet zien door in een explosie van snelheid en kracht een impala te doden.

De bevestiging is binnen dat het gelukt is de workshop van MASM te verschuiven naar de dinsdagochtend.
De laptop die Jan vanmorgen in Zambia te veilig had opgeborgen in zijn slaapkamer en daardoor vergat, is ook weer terecht.
Die komt achter ons aan.

‘No problem’
Week 2 kan beginnen :
dinsdagochtend MASM, Lilongwe, dan 280 km naar Embangweni in de middag
woensdagochtend : Embangweni Mission Hospital, dan Nkatha Bay 171km in de middag
donderdagochtend : Nkhata Bay District Hospital, middag naar Livingstonia, 182km
vrijdagochtend : David Gordon Memorial, Livingstonia. Overnachting in Chitimba : 75km

‘We are still alive’

Hans









Reacties

Workshops,  “blood-sucking” & Green Malata
Liwonde, 11 oktober 2017
Hippovieuw Lodge

Vriend Martijn zit in het vliegtuig naar ons toe. De afgelopen 5 jaar heeft hij samen met 14 andere fietsvrienden een groot bedrag bij elkaar gefietst in onze ‘rides for Malawi’.
Nu wil hij zelf graag meemaken, zien, ervaren wat wij in Malawi doen.
‘Wat Malawi is about.’

Dat was weer heel wat de afgelopen 48uur.
In de ochtend een bezoek aan ‘Green Malata’ , 40 km ten zuiden : het ondernemingsdorp wat Margriet alweer 18 jaar geleden gestart is nadat ze het betrokken weeshuis in erbarmelijke staat, aantrof.
1,5jaar later sinds mijn laatste bezoek is oude vijver bijna vervangen voor een nieuwe : zo kan visverkoop worden gegenereerd. (meerval)
Er is een systeem neergezet van biogas verkoop in zakken aan de villages met hulp van de koeienstront. Op biogas kan er worden gekookt zodat de houtkap kan worden gestopt.
Ook de store waar ze zonnepanelen zelf in elkaar zetten belooft een betere toekomst in dit land waar de stroom uitvalt gedurende 2/3 van de tijd.

Op dinsdag onze eerste workshop Basic Trauma Life Support in het St. Joseph Nuguludi Mission Hospital.  Een mooi missie ziekenhuis waar ‘onze’ clinical officer John Wanda werkzaam is.
John kennen we al 12 jaar inmiddels vanuit Muona Mission en nu dus het St Joseph.
John gaat dit keer ook de komende twee weken met ons mee om de presentatie te geven en in de workshop ook een van de voorbeeld patiënten te leiden.
17 deelnemers, clinical officers, (ll) verpleegkundigen en medical assistents.
De ABCDE-volgorde zit er goed in : het in de praktijk brengen in de workshop gaat hier ook goed over het algemeen. Het voelen van de halsslagader, het geven van voldoende zuurstof, het aanbrengen van nekkraag ( hoewel niet meer in de nieuwste Europese richtlijnen), de ‘lock-roll’ wordt enthousiast met elkaar geoefend. De waardering voor de workshop lijkt weer hoog, het plezier erom zeker.
Een ‘certificate of attendance’ wordt enthousiast in ontvangst genomen en geshowd in een gezamenlijke foto.

Wat geweldig dat ik hier weer mag zijn.
De avond met elkaar onze beelden van vandaag van Malawi met Margriet en haar dochter Malaika doornemen. Discussie over wat zin heeft in ontwikkelingshulp en wat niet. Hoe pak je zaken nu het beste aan?
In dit land waar in de cultuur nog steeds veel bijgeloof zit gebakken? Zoals de afgelopen tijd waarin er vele verhalen  de ronde doen over ‘bloedzuigers / vampieren’ die de malawiaan angstig maken? Waar onschuldige mensen worden beschuldigd van ‘bloodsucking’ en worden gelyncht door menigtes?

Een indrukwekkende dag vandaag wanneer onze workshop In het Mulanje Misson Hospital gepland staat. Aangekomen bij Dr. Ruth Shakespeare- een Britse arts die hier al jaren woont en succesvol leidt hier--  zien we direct dat ze onrustig is. Zo kennen we  haar niet.
Het gaat niet goed momenteel met de stemming in het dorp mbt alle bloedzuigers’ verhalen. 


“Een vrouw merkt dat haar man thuis komt en verdenkt van vreemdgaan’
Ze vraagt hem naar de kinderen te kijken, wat hij doet.
Bij terugkomst in de slaapkamer treft hij haar huilende aan.
‘i am bitten by bloodsucker’ zegt ze.
Politie erbij : report wordt op gemaakt.
in het ziekenhuis levert analyse en onderzoek uiteraard niets op.
Ze houdt echter vol : het ziekenhuis zegt haar te moeten opereren…. Om de druk op te voeren.
Ze begint met haar ogen te draaien en weg te vallen : ofwel hysterie.
De man komt op bezoek vanmorgen en bij navraag geeft hij vandaag toe dat hij een 2
e
vrouw erop na houd. Wat overigens vaker voorkomt hier.
Inmiddels heeft het verhaal zich al eindeloos verspreid in de villages en is het kwaad verspreid. Resultaat: lynch partijen van verdachte personen, vaak mensen die niet uit de regio komen. Van drie ambulances zijn alle inzittenden vermoord omdat ze mogelijk een “blood sucker” transporteerden. Balans van afgelopen week: meer dan tien doden.
Het verhaal gaat hier nog veel verder : ‘het zijn de blanken’ die foto’s maken en informatie geven om bloed te zuigen en te verkopen in het buitenland in ruil voor voedsel…..
Zo vertelt Ruth dat de afgelopen week de UN heeft besloten al hun hulpverleners hier uit de regio weg te halen.
Er is een avondklok ingesteld!
En wij mogen hier niet vrij rondlopen, zoals we gewend zijn. Te gevaarlijk.

De workshop die we doen laat ook hier een goed basisniveau in de BTLS zien. De workshop wordt ook weer succesvol ervaren door de 14 deelnemers. Ze willen eigenlijk nog wel even doorgaan, maar ons wordt om veiligheidsredenen geadviseerd voor lunch te vertrekken.
Nog wel even een kindje van 5 met ernstige heet-water-brandwonden bekijken ter advisering.
De wonden zien er goed uit : echter is het kindje eerst 30 dagen thuis behandeld door haar moeder en zijn de meest afschuwelijke heup en knie-contracturen al opgetreden.
Dit kind zal ernstig invalide door het leven verder gaan en daarmee hier in Malawi een kansloos bestaan moeten leiden.

Ik merk dat het me na 12 jaar nog net zo raakt.
Gelukkig.
Daarom zijn we hier ; de moeder adviezen gegeven om te bewegen, te bewegen en te bewegen.
Om er nog zoveel mogelijk uit te halen.
De wonden te bedekken verder door een huidtransplantatie te doen. Met de materialen die we tijdens onze vorige workshop vorige keer hebben achter gelaten, kunnen ze  dat nu hier.

180kilometer nu omhoog, Blantyre voor de komende twee weken achter ons gelaten.
Aangekomen weer bij de Shire river; 38 graden.
Nijlpaarden met hun specifieke gebrul, verwelkomen ons.

Verhalen genoeg te delen met elkaar aan tafel.
Onze John helpt ons dit mooie land beter te begrijpen.

Zo heerst er ook ‘mond en klauw zeer’ onder de runderen, zo lijkt het
Bij een van de roadblocks moeten we dan ook stoppen en allemaal uitstappen
Er ligt iets wat doet denken aan een mat op de weg met vloeistof erop
We moeten onze voeten vegen om te voorkomen dat we ziektekiemen van de ene regio naar de andere brengen.
Ik stamp / spring erop
met een big smile van de politieman mogen we door

thats what malawi is about

Hans.





Reacties

Buiten ontbijt op deze fraaie zondagochtend in de tropische tuin hier roepen enorme rijkdom gevoelens op. Haast koloniaal.
Hoe bezwaard kan ik me nog steeds voelen als ik gisteren 160.000 Kwacha (E200,--) = 80 flappen van K2000,--, pin terwijl de Malawianen om me bedragen opnemen van 1000 – 2000K.
Terwijl zo op het oog deze Malawianen er goed, rijk uit zien.
Je kunt je enorm vergissen in dit arme land.

Zoals ik in het vliegtuig merkte bij de voor me – straks in het pak zittende- uiterst vriendelijke Malawiaanse man.
Ik zie dat we ruim boven het immense Lake Malawi vliegen – 600km lang bij 75km breed en benoem dit.
De man is verrast dit te horen en vraagt mij om bevestiging : hij heeft geen idee hoe groot zijn Malawi of zijn lake is dan wel hier een voorstelling van te kunnen maken.
Hij geniet zichtbaar nu van het uitzicht; vol trots.

Na 36uur zonder stroom is het heerlijk weer genieten van internet en alle appjes en bovenal de mail met alle antwoorden, vragen voor de workshops de komende twee weken.
Andere vragen oplossen voor het Queen Elizabeth Central Hospital hier.  Het grootste ziekenhuis van Malawi waar we sinds 2006 nauw mee samenwerken en in verscheidene vormen hebben ondersteund. Nu hebben ze met spoed specifiek materialen, sterilisatietrommels- nodig.
We kunnen  via MEDIC Apeldoorn, en de Harry van Brekel stichting in Hoensbroek de materialen in de zee-container mee laten gaan.
De container vertrekt eind van deze maand en zo is deze ‘spoedbestelling’ binnen 3 maanden hopelijk hier in Malawi ingeklaard.

Een belangrijke potentiele  inkomensbron is het toerisme.  Het land heeft prachtige national parks, indrukwekkende heuvels tot en met het 3000m hoge Mulanje Massief.
En uiteraard het bijzondere Lake Malawi in volle pracht en praal van een uniek natuurgebied.
Afrikan Parks verricht al jaren geweldig werk hierin om de leeg geroofde / gestroopte prachtige national parks te herstellen .
12 jaar geleden mochten Pieter en ik toevallig getuige zijn van een belangrijke stap hierin :  het olifantentransport van Liwonde NP naar Machete NP.
Het is de afgelopen jaren zo goed gegaan met de olifanten in Machete dat enkele maanden terug er opnieuw een olifantentransport heeft kunnen plaatsvinden.
Nu vanaf Machete.
African parks heeft Nkota-kota National Park omarmd en zover hersteld dat olifanten weer kunnen worden opgevangen en worden beschermd. Het NP verder kan groeien en toerisme kan toenemen.
Geweldig nieuws voor Malawi.

Op deze zondagmiddag zakken wij af naar de Shire-river die vanuit Lake Malawi het land doorkruist om uiteindelijk in de grote Zambezi-rivier in Mozambique uit te komen.
Prachtige vergezichten, traditionele rieten huisjes (met soms aluminium/ ijzeren platen), teveel boomkap waardoor kale vlaktes ontstaan met alle gevolgen van dien.
Het leven lijkt hier de afgelopen tien jaar niets te zijn veranderd, in deze ‘rural areas’.
Misschien uitgezonderd een enkele zonnepaneel op de huisjes.
Welke kansen heb je als je hier geboren wordt?

Wij hebben onze eerste safari vandaag in het Machete National Park.
Twee jaar geleden zagen we al de zeldzame grijze neushoorn: vandaag de dag in groeiende populatie voorkomend.
Voor het eerst vandaag twee leeuwen gespot in Malawi. Ook hartebeest, eland zie ik voor het eerst.
Met natuurlijk olifanten, krokodillen, alle antilopen including the “McDonalds” en the ‘Toiletseats” antilopes.
Google gerust.
Wow.
Voor de lezer die bekend is met Kenia, Tanzania of Zuid-Afrika misschien heel gewoon nieuws.
Niet voor het armste land ter wereld.
Wat een geweldig succes.
De ‘big5’ is te zien hier in Malawi.
Misschien niet een snelle big5 zoals sommige toeristen dat wensen te doen.
Maar wel een bijzondere.

Op maandagmiddag bezoeken we het grote project van onze vriendin Ruthie van de stichting Ameca.
Zij heeft de afgelopen twee jaar een ‘health care clinic’ in een ‘rural area’ van Blantyre weten te bouwen.
Dit jaar geopend door de minister van gezondheid.
Wat een kracht en gedrevenheid heeft deze vrouw : dat is te zien in het resultaat van dit combinatie van huisartsenpraktijk en consultatiebureau.
Dan wel zonder arts en verpleegkundige. Deze zijn er niet dan wel niet te betalen in dit verband.
Ik kan uitleg geven over diverse apparatuur die ze hebben ontvangen uit Europa / Engeland maar niet gebruiken nog.
Omdat ze niet weten hoe het werkt. Sommige apparaten zijn (al) stuk. Anderen onvolledig.

Hoe moeilijk het is om ze op weg te helpen, uitleg te geven?
Er staat een mooie voor mij als IC/Cc-pleeg direct herkenbare ‘blauwe’ crashkar. Hij wordt niet gebruikt en zal uiteraard zeker niet ingezet worden als crashkar maar is uiteraard prima in te zetten als mobiele ‘wondmanagement’- kar.
De bekende hardplastic plaat zit er nog voor : deze zorgt er oa voor dat de kar op slot zit.
Doordat niemand op het idee komt om deze plaat er af te halen en weg te doen, gebeurt er helemaal niets hiermee.
Het uitleggen hiervan is uiteraard niet ingewikkeld.
Wel het besef dat de gemiddelde malawiaan niet alle basiskennis mee krijgt die wij in het Westen allemaal in ons kind-jeugd-zijn meekrijgen.
Worden ontwikkeld, aangelegd en gestimuleerd.

Ontwikkeling dus met kleine stappen, van binnenuit.
Kennismaken met het land, weten waarom ze doen en laten.
In verbinding zijn met hun.

Gelukkig.
Niet anders als bij ons.

Zikomo!

Hans.



 



Reacties

“The warm heart of Africa….. Malawi”

Opgevouwen als altijd in de 737 vanaf ‘Addis’ naar de hoofdstad, Lilongwe.
4,5 uur, eten, een flimpje, rechtop slapen.
Door de jaren heen ben ik meer tegen de landingen gaan  opzien : ook nu weer zijn de thermische schommelingen fiks waardoor onze 737 flink heen en weer wordt gezwiept…….een doorstart, toch niet…..flink in de remmen…… pffff. 

Een uur later is de landing op Blantyre een stuk rustiger gelukkig en zet een warme wind ons meteen in de werkelijkheid van de tropen.
Douane, visumaanvraag, een ATM, bagage-afhandeling vindt nog steeds plaats in 1 ruimte op Chileka International Airport.
Alle onze 6 koffers met 23 kilo aan vooral hulpgoederen, zijn gearriveerd vandaag!
Geen controle en binnen 30minuten staan we in de blakende zon te wachten en de eerste Afrikaanse beelden op te nemen.

We gaan naar het eind van de droge periode toe hier : het landschap is dor, bruinrood en is hard toe aan water.
De zo kenmerkende bloeiende Jacaranda’s geven hun prachtige paarse kleuren in sterk contrast af.
Het ‘rush-hour’ hier in Blantyre is ook op vrijdagmiddag al vroeg begonnen. Na een dik uur file rijden t.g.v. rollende-omhoog kruipende- vrachtwagens en de altijd overvolle en gevaarlijke rijdende minibusjes, aangekomen bij ‘ons huisje’ in de prachtige tropische tuin van Margriet, voormalig consul van Nederland en vriendin van de stichting.

Een biertje en de bekende Simba Beef BBQ chips drukken de vermoeidheid van het reizen weg en de eerste vragen worden gesteld / verhalen gedeeld.
Hoe gaat het met Malawi? Met het prachtige project van Margriet, ‘green malata’ ( weeshuis- leef/werk project : kijk op https://www.childrensfundmalawi.com ) ?
We hebben enorme ‘poepzakken’ meegenomen voor het weeshuis om gas mee op te wekken wat verkocht kan worden om mee te koken. Dat helpt direct mee aan reductie van de bomenkap wat in Malawi een fiks probleem is.

Aangrijpend wordt het direct als Margriet verhaal doet van een meisje van 17-18jaar, nog twee jaar middelbare school te doen, niet meer aanwezig is. Bij navragen blijkt ze  thuis te zijn. Waarom?
 ‘Ze heeft straf’. Waarom? ‘’she is pregnant’. ‘Where is the man?” Nergens te zien en zeker niet verantwoordelijk.
Zo gaat dat dan helaas toch nog steeds.
Jonge vrouw, zelf wees, maakt een fout, raakt zwanger, en creëert nieuwe wees.
Hoe moeilijk om te doorbreken.
Uiteraard is dit onacceptabel voor onze ‘power-vrouw’ met een geweldig hart, Margriet.
Door te helpen het dorp, betrokken mensen, bewust te maken dat dit niet goed is :  de gemeenschap op weg te helpen en juist dit meisje te omarmen en verantwoordelijkheid te laten nemen voor haar kind en voor haar zelf in het vervolg.

Met voor Nederlandse begrippen ongekende gastvrijheid staan snel zelf gemaakt Samoza’s op tafel.
Om 20:00 is het al lang donker hier in Malawi : zonder stroom vandaag en vanavond maar met de ‘tropengeluiden’ in diepe slaap.
 
Hoe gaat het met Malawi verder?
Vandaag op zaterdag rollen de  vrachtauto’s nog steeds  traag omhoog. Lange files met sterk rokende andere (vracht)autos achter hun latend.
Beleid om het aantal minibusjes te beperken lijkt nog niet erg te lukken. Veel en vol zien we ze.
Vaak de reden van vele verkeersslachtoffers hier. Malawi heeft een van de grootste aantallen RTA’s” (road traffic accidents)  van Afrika.
De auto’s lijken wel door de jaren heen te groeien : zowel in aantal als in kwaliteit.

Winkelen op deze eerste dag doen we bij de Shoprite: een malawiaans versie van AH : voor de rijke malawiaan slechts bereikbaar.
Blije in strakke pakken geklede Malawianen staan op de parkeerplaats bij elkaar : een huwelijksfeest in voorbereiding. Vol trots mogen we foto’s van hun maken.
In de Shoprite zie ik dat er verbouwd wordt ; het assortiment uitgebreider is (cola light is doorgedrongen) en er een chique koeling is gebouwd voor bier en drank.
Terwijl er geen stroom wordt geleverd de gehele dag hier, draait de supermarkt op volle toeren op haar generatoren.

De opslag van alle materialen voor de workshop is georganiseerd bij vrienden van ons via stichting AMECA ( www.ameca.org.uk ) : de komende workshop ronde gaan alleskunner / eigenaar Ruthie met vriend en chirurg Paul Tomas met ons mee.  In haar prachtige tuin zoeken we vanmiddag alle materialen voor de workshops de komende weken uit.
“Annie’ en “Lukas’ zijn er nog.
“All set”

Het links rijden went weer snel.
Het stoplicht wat op rood staat, laten we maar voor wat het is.

‘daar gaan we niet op wachten’ zei Jan 10 jaar geleden eens.

Zo is het.

Hans.
















Reacties

Travelling to Malawi…..

6:30uur, Addis Abeba

Het gaat al jaren erg goed met Ethiopië.  Als ik het beschouw aan de fiks toegenomen activiteit op het ‘Bole International Airport’.  Een prachtige nieuwe vloot ‘Dreamliners’ onthaalt onze ‘dream’  na een eerste stop in Rome.
Een prachtige zon zoals die alleen in Afrika zo kan schijnen, warmt het Ethiopische landschap straks snel op. Het is nu nog een aangename 19 graden, schat ik.

Het is weer kneiterdruk op het vliegveld, zoals 1,5 jaar geleden toen ik hier voor het laatst was. Het nieuwe airport staat te trappelen om geopend te worden om de 9% economische groei, op te vangen.
De drukte tracht men vandaag op te vangen door de transitpassengers niet naar de shops te laten gaan.
Geen koffie voor ons dus.
Maar wachten.
U weet het vast nog : “Africa owns the time’

Dat begon al direct ook gistermiddag in Nederland waar een computerstoring in het eerste vliegtuig ons 2 uur vertraging oplevert.
De vertraging dwingt me om mee te gaan in accepteren van de situatie, ‘loslaten’.
Bijna een nieuwe kabinet, lees ik op de valreep.
Hoe zullen de plannen voor onze zorg in Nederland zich verder ontwikkelen.

Rust creëren in mindset na intense drukke Nederlandse zorg-tijden.
Een intense tijd bij de Viva Zorggroep, verpleeghuis Meerstate. Prachtige beelden aan over gehouden door heel hard werkende professionals. Diep respect.
Bewoners meemaken in de ‘winterfase’ van  hun leven, heel speciaal.
Hoe nodig geweest dat mensen als Hugo Borst zich voor deze sector hebben moeten inzetten.
Hulde ook aan al die mensen die dat al jaren doen hier; ook de - nog veel te weinig- mantelzorgers die soms dag in dag waarde toevoegen aan hun dierbare.
De financiële wind zal hier de komende jaren gelukkig weer eens mee zitten.
Sinds kort weer begonnen terug in het ziekenhuis; vooral niet vergissen : daar wordt net zo keihard gewerkt door evenzo mooie mensen en deskundige professionals. Laten we er vooral geen wedstrijd van maken waar het hardst gewerkt wordt.
Ook al lijkt het er soms op, als zorgeconomen en hun verslaggevers menen hoe de zorg toch echt anders moet.

Een andere zorg, dat is zeker wat we in Malawi meemaken.
In 11 jaar tijd kleine stappen voorwaarts gezien.
Maar vooral hetzelfde gebleven.
Grote problemen in geboortezorg, kindersterfte, malaria, Aids, infectieziekten, chirurgie.
Geen longartsen, urologen, oncologen, haematologen, MDL-specialisten.
Nauwelijks artsen maar de ‘clinical officer’ ( HBO-opgeleide ‘artsen’) die de ‘backbone’ van de gezondheidszorg vormt.
Ik las recent een levensverwachting van 50 jaar bij geboorte.
Dat was in 2006 37 jaar.

Natuurlijk is Malawi er veel slechter aan toe dan wij in Nederland.
Vanuit onze ‘westerse bril’ bekeken.
Maar is dat de enige juiste ‘meetlat’?

De komende drie weken neem ik jullie weer graag mee op onze route langs de missie- en districtziekenhuizen van Noord- en Zuid Malawi.
Flinke afstanden te overbruggen dus.
Uiteraard bezoeken we ook  eerst nog ‘ons’ ziekenhuis Kalemba in Bangula, in het uiterste  in hete zuiden.
Daar gaan we kijken hoe we daar naast de operatiekamer (geopend 2013 met steun van Malawi.Kom) nu het ziekenhuis verder kunnen helpen in het realiseren van hun chirurgische afdeling.
Wat een succes zal dat verder worden… dat hopen en verwachten we!

St. Joseph NGuludi, Mulanje Mission, Mangochi District Hospital in het Zuiden.
De ambulanceverpleegkundigen van MASM zien we in Lilongwe, de hoofdstad in centraal Malawi.
Embangweni Mission Hospital, Nkhata Bay District Hospital, Livingstonia Mission Hospital in het Noorden.

Nog drie uurwachttijd : dan via Lilongwe naar de 2
e
stad van Malawi in het zuiden : Blantyre.
4:50minuten vliegtijd
om 14.30uur, Malawian time.

Genoeg te overdenken.
De korte broek kan aan.

Heerlijk.

Hans.





 

 




 

 

 











Reacties

MALAWI MISSIE  juni 2017   “You are most wellcome, dr Phiri”

In Lilongwe aangekomen eerst een visum. Een vermakelijke situatie. Er zitten drie immigration officers op een rijtje achter een houten balie. De eerste beoordeelt  het aanvraagformulier. Na grondige studie knalt hij er een stempel op en schuift de documenten door naar de collega ernaast. Ondertussen wordt hij wel 3 x gebeld en moet ook nog een lokale “belle” van zich af houden.
De rij bezoekers wordt steeds langer, de man blijft erg rustig.
De vermoeide mzungu’s (witten) kijken elkaar meewarend en vol onbegrip aan. Men zoekt medestanders in deze vervreemding. Collega 2 ontvangt de reizigers met identiek flegma en incasseert de dollars.
Als ervaren Malawiganger probeer ik stoer een brede smile op mijn gezicht te houden.
Begroeting van deze bambo’s in chichewa levert enig enthousiasme bij hen op. Het passeren van de documenten gaat er niet sneller door. Gelukkig is het eind juni en dus koel.
Overigens, er is wel een nieuwe immigration hall in aanbouw.
Deze romantiek zal dus verdwijnen.

Er is 1 koffer niet aangekomen, dat geef ik op bij de Lilongwe Airport Service. Geld gewisseld en dan zit ik bij Hallie (zeg maar Harry) de Nkhoma chauffeur in de auto. Ouder model Toyota Carina, automaat, chinese aanwijzingen op dashboard en grote barst in voorruit. Vermoeid vraag ik me nu toch even af “waarom doe ik dit in godsnaam?”. Ik vraag daarom aan Harry “Harry, how is Malawi these days?” en Harry zegt met een lange zucht “Malawi is great, doc”.
Tja, dan weet ik het weer.
Daarom dus.

Snel nog even boodschappen doen in Lilongwe. In de nieuwe hypergrote Shoprite mall aan de rondweg is alles te krijgen. Weet je wat nieuw is? Dit jaar heeft Malawi 2000 Kwacha biljetten ge-introduceerd!! Krakend nieuw en het zorgt voor een veel dunnere portemonnee.  Zo zie je een land zich toch ontwikkelen: na de 500 Kw kwamen de 1000 Kw’s en nu dus het 2000 Kw biljet.
Vergeef mij deze ironie.
Je begrijpt, de waarde van de Malawian kwacha is navenant gedaald.
We verlaten Lilongwe en tijdens de rit geniet ik van de prachtige zonsondergang. Snel verdwijnt een grote rode bal achter de heuvels. Harry vertelt dat er momenteel weinig water- en powertekorten zijn. De maisoogst is zeer goed geweest dankzij de overvloedige regen begin dit jaar. Het straatbeeld is vanouds gevuld met lopende en fietsende Malawianen.
Hopelijk worden ze vandaag niet geschept door een van de gigantische vrachtwagen-opleggers die voorbij razen. We zijn nog net voor donker in Nkhoma.

De volgende dag begint vroeg: 5 uur kraait de haan, al gauw veel gepraat en geloop van mensen. Ik zit met een heerlijke kop koffie op de konde (terrasje) en geniet van dit koele, frisse jaargetijde. Straks in sept –nov wordt het weer erg heet.
Twee ontroerende momenten.
Eerst
  klopt Wilfred, de houseboy aan om mij te groeten. Hij heeft weliswaar vrij maar wilde even zien of ik goed aangekomen was. Familie, oogst en de conditie van zijn fiets worden snel even doorgesproken. Problemen hoewel natuurlijk zeer groot worden eigenlijk liever ontkend. De lagere inkomens zijn bescheiden, optimistisch en geloven in God. Hoe rijker, better-off de Malawiaan hoe eerder deze onmiddellijk vraagt “Doc, what did you bring for me?”. Schaamteloos!  
Tweede verrassing in de persoon van John de maintenance man die nieuwe gloeilampen (sorry, alles is hier spaarlamp) brengt. Nu niet meer tanden poetsen en plassen op de tast.

Vanavond uitgenodigd bij David en Rebecca Morton. Amerikanen en al bijna 10 jaar in Nkhoma. Hij is hier internist maar vooral administratief manager van het ziekenhuis. Lekkere brompot maar het wordt als vanouds een gezellige avond met Davids blues en heavy metal muziek denderend door het huis.

Op weg naar de surgical ward en theatre (operatiekamer ) wordt ik hartelijk begroet door iedereen “Hi doctor Phiri, you are most wellcome ” (phiri is chichewa voor berg).
Probleemloos aan de slag. Na mijn vorige bezoeken weet men nu onmiddellijk weet wat te doen.
De eerste week wordt goed gebruikt met nefrectomie uitgebluste pijnlijk opgezette nier), 6 Turpen (kijkoperatie voor obstruerend goedaardig prostaatvergroting) en vele cystoscopie-en = kijkonderzoek prostaat en blaas.
Letsels van de urineleider tijdens baarmoeder operaties zijn een groot probleem in Malawi met vaak zeer ernstige niet zelden fatale gevolgen. Helaas ook hier in Nkhoma.
Ik probeer hen een trucje te leren nl. het opvoeren middels cystoscopie van een catheter in de urineleider vooraf aan operatie. Hierna is de urineleider beter herkenbaar tijdens operatie.

Derde grote verrassing
  deze week als Rodrick Banda de OK binnenstapt . Door Nkhoma gesponsord volgt hij in Blantyre de opleiding tot chirurg. Eind dit jaar zwaait hij af en gaat dan (volgens contract) hier aan de slag. Ik had hem uitgenodigd. Hij observeert hoe wij die middag TURP- kijkoperaties van de prostaat afwerken. Ik hoop hem in de toekomst te coachen in het urologisch werk. Hij logeert bij mij en we kletsen bij over Blantyre en Queens (het opleidings ziekenhuis in Blantyre).

Overigens gaat het in het algemeen maar zeker ook in de medische sector in Malawi ronduit slecht. In Lilongwe´s centrale overheidsziekenhuis “Kamuzu Central Hospital (KCH)”, worden patiënten nu alleen geopereerd als ze zelf hun hechtmateriaal meenemen. Ik vraag ook aan Rodrick : “how´s Malawi?”. Met een zelfde lange zucht antwoordt Rodrick dan “Malawi is a sick country, Gert”…….

Vandaag zaterdag en dus naar de markt hier in Nkhoma. Je zou een film willen maken.
Te midden van een geweldige smeerlapperij wordt een bonte hoeveelheid waren verhandeld. Dan moet je in de regentijd komen! Op zaterdag is er de geitenmarkt. Blèrend worden de gekochte geiten, met gebonden poten, ofwel met een reuzenzwaai op een vrachtwagen gekwakt ofwel vastgebonden achter op een fietsrek afgevoerd. Grote hoeveelheid bananen, momenteel ook mandarijnen. Diverse groente in overvloed en vooral tomaten. Volgens mij kan heel Malawi van tomaten worden voorzien. Manioc, sweet patatoe, meel en vlees. Dat laatste in de vorm van een opengesneden geit hangend aan driepoot-unster waar een stuk vlees van wordt afgesneden. Daarnaast kleding, schoenen, veelal gebruikt, maar ook zaken als huishoud plastics, electra, radio´s, telefoons en niet te vergeten houtskool.
Altijd ook eetstalletjes: friet met kip.

De minibus conducteurs schreeuwen hun bestemming in het rond en ronselen passagiers. Voor 1000 Mkw ben je in Lilongwe. Is eigenlijk weinig geld, iets meer dan 1 euro. Veilig transport  want meerdere malen onderweg worden de chauffeurs aangehouden door de politie voor een keuring waarna overleg. Een soort Malawiaanse APK keuring zou je denken. In feite topping-up van het politie salaris.

Vanochtend weer drie TURP-en gedaan. Belangrijker was om na de middagpoli met de twee chirurgische clinical officers te discussiëren over het beperken (zeg maar afschaffen) van postoperatieve antibiotica na prostatectomie. Het overmatig gebruik van antibiotica is hier een groot probleem. Trouwens ook in de westerse medische wereld.
 Daarna met elkaar afspraken gemaakt over een uniform postoperatief blaasspoelprotocol. Uitstekende, slimme clinicians en handige operateurs.

Zeer inspirerende ontmoeting met Charles Mabeda, jonge Malawiaan die na 2 jaar urologie-training in KCMC, Kilimanjaro - Tanzania nu hier in KCH-Lilongwe aan de slag is gegaan. Had zijn opleiding grotendeels zelf geregeld. Heeft zelf instrumentarium gekocht. Wil graag in Lilongwe opleiding opzetten. Hij is zeer geïnteresseerd in samenwerking, Nkhoma ook.
Het zijn dit soort mensen die je weer hoop geven voor dit prachtige land.
Een hartverwarmend slot van deze missie.

Gert Jan Montagne
Uroloog












Reacties

BEWARE OF THE CROQS

Afrika heeft zo zijn eigen gevaren. Van de wilde dieren zijn hier de hippo’s, nijlpaarden, die schattige en zo leuk knorrende beestjes, verantwoordelijk voor de meeste doden. Met op de tweede plaats de krokodillen. En daar kunnen we van meepraten.

Verreweg de meeste slachtoffers vallen echter in het verkeer. Malawi staat verhoudingsgewijs aan de top van de lijst. Een twijfelachtige eer.

Afgelopen dinsdag waren wij na een succesvolle trainingssessie in het St Joseph Hospital van Nguludi in de namiddag op weg naar Mangochi. Omdat we hier niet graag in het donker rijden, veel te gevaarlijk, hadden we besloten omhalverwege in HippoView Lodge, prachtig gelegen aan de brede Shire River, te overnachten.

In totaal kwamen we onderweg drie ernstige ongevallen tegen. De laatste zagen we zo ongeveer gebeuren. Een motorrijder die frontaal in botsing kwam met een busje. Vele meters verder kwam de man op het asfalt terecht. En het was meteen duidelijk dat wij als chirurgen niets meer voor hem konden doen.

In gedrukte stemming door naar HippoView. De volgende ochtend vroeg op pad om op de afgesproken tijd, 08.00 uur in het district ziekenhuis van Mangochi te arriverenéen van de drukste ziekenhuizen van Malawi.

Er stonden nu al lange patiëntenrijen voor de verschillende poliklinieken. En in het ziekenhuis zelf was het één grote drukke chaos. Patienten, dokters, Clinical Officers, verpleegkundigen. In de conferentieruimte waar wij de training zouden geven waren de clinici nog druk met het ochtendrapport. Of wij over een uurtje terug wilden komen, na de overdracht en na de afdelingvisites. Ik zag de bui al hangen. Het zou met al die drukte natuurlijk nooit lukken om al die mensen weer bij elkaar te krijgen voor onze lesjes.

Wie schetste onze verbazing toen klokke tien 35, vijf-en-dertig, super geconcentreerde en geïnteresseerde dokters, clinical officers en verpleegkundigen klaar zaten voor onze course. Het bleek een heel nuttige sessie voor de meesten. Iedereen maakte weleens gebruik van lokale verdoving, maar vrijwel niemand deed dat op de juiste manier. Dat betekent dat patienten die aan handen of voeten of aan abcessen of liesbreuken waren geholpen bij die ingrepen onnodig veel pijn hadden geleden. Daar was iedereen het over eens. En men beloofde om het voortaan beter te doen. Na Mangochi terug naar Margriet, onze gastvrouw, en de volgende dag door naar ons troetel ziekenhuis, Kalemba, deep down gelegen in de Lower Shire vallei voor de laatste cursus. 

En daarna gingen we met zijn allen naar het Lake om het laatste weekend van ons verblijf in Malawi op een passende wijze af te sluiten.

We logeerden in Nanchengwa Lodge gelegen aan een prachtige baai. Strand, palmbomen, stralende zon. Toen Kim en ik voor een welkome duik + swim (had ik hier al zo vaak gedaan) het water in wilden, werden we tegen gehouden door Ryan, de eigenaar van de Lodge. We moesten het natuurlijk zelf weten, maar ‘t was misschien niet zo’n goed idee. Er waren hier de laatste tijd 3 grote krokodillen gesignaleerd. En afgelopen vrijdag had één van hen zich vergrepen aan het zoontje van de head master. Iemand had nog een glimp van het beest opgevangen, met een armpje dat uit zijn bek stak.

Voor het eerst van mijn leven heb ik aan het Lake Malawi niet gezwommen.

Jan

Reacties

 

Old friends in Afrika

 

I

edere keer, wanneer ik in Malawi aankom, de atmosfeer en het leven weer proef en zie, denk ik: ik ga er thuis over vertellen. Maar het is niet over te brengen hoe bijzonder en mooi het land is. Met zulke vriendelijke mensen.

Wat een wereld uit het verleden, slechts 10 uur vliegen van ons drukke West Europa. Geweldig hier die rust, this is Africa, wanneer er iets niet blijkt te kloppen; tegenslagen worden zo verwerkt.

 

Jan staat me op te wachten op het vliegveld. Vandaar op weg naar Madidi Lodge, of naar Margriet.

 

Het is bijzonder, elkaar kennend vanaf 1976 uit onze chirurgische opleidingstijd en na 1980 mekaar nagenoeg niet meer gesproken te hebben, hoe gemakkelijk en vertrouwd we op weg gaan.

Hij als gepensioneerd algemeen chirurg en ik als orthopedisch chirurg.

We doorkruisten Malawi van noord naar zuid, Jan gaf de presentaties en ik maakte deel uit van het practicum team.

Fracturen, infecties van botten en gewrichten, ATLS (trauma opvang), burns en locale anesthesie waren de onderwerpen.

Jan, rustig, verstrooid, flegmatiek, weet van voren niet wat achter gebeurt. Is altijd alles kwijt.


Je denkt dat alles vanzelf gaat, maar hij is maanden bezig met workshops, lezingen en practica voor te bereiden. Met power point en reminder cards voor het auditorium. Altijd met kleine of grotere hoeveelheden instrumentarium, medicijnen, electronica etc.

Wat een feest om weer met hem te mogen optrekken, als kwajongens in de meest afgetrapte Landcruiser en alle potholes, rivierbeddingen, modderpartijen waaruit we geduwd moesten worden.

Waar je ook komt, Jan kent er altijd wel iemand, weet waar hij vandaan komt en wie de familie is. Zo kent men hem ook.

Verdwalen in dit land gebeurt niet met hem. Overal kent hij inmiddels de weg.

 

Kortom met veel respect en vriendschap voel ik me rijk om af en toe een klein stukje wetenschap bij te dragen, me realiserend welke enorme prestatie hij levert in de opleiding en begeleiding van een stuk geneeskunde in Malawi.

 

Chapeau!

 

Dick

 


Reacties

Malawi has missed you

Dat is de boodschap die op mijn telefoontje verschijnt als ik er het lokale SIM kaartje van Airtel in heb gestopt. Het geeft een welkom gevoel.

Met een team bestaande uit Kim, onze Iron Man, die zoveel sponsorgeld voor Malawi.kom heeft opgehaald en door al haar ervaringen veel kan bijdragen, Dick, orthopedisch chirurg en Jan, Malawi chirurg, gaan we in een vijftal perifere ziekenhuizen cursussen geven in het doen van chirurgische ingrepen onder plaatselijke verdoving. De Apotheek Haarlemse ziekenhuizen heeft een grote hoeveelheid lidocaïne gedoneerd voor de hospitals in Malawi en we gaan ervoor zorgen dat die goed wordt benut.

Plaatselijke verdoving is in veel gevallen een uitkomst. Je hebt geen narcose en anesthesist nodig, het is veel minder gevaarlijk met name bij erg zieke en zwakke patiënten en is gemakkelijk in het gebruik, als je maar weet hoe je het dient te gebruiken. En daar schort het hier aan. Verder hebben we een hoeveelheid hechtmateriaal en chirurgisch instrumentarium meegenomen, waar de ziekenhuizen om zitten te springen. Onder andere Sober knives (ten behoeve van huidtransplantaties bij brandwondpatienten).

Anders dan normaal rond deze tijd is het koud, bedekt en regenachtig in Malawi.
Voor het land is dat welkom.
De oogsten zijn dit jaar goed geweest en er kan met het uitblijven van de droogte nog een rondje gezaaid worden.

Wij zijn op Chileka bij Blantyre geland en komen de gebruikelijke problemen tegen. De grootste koffer, die van Dick is niet meegekomen; waar die uithangt is niet duidelijk.
“Don’t worry”, de standaard kreet hier, stelt ons gerust.

Ons bezoek aan het eerste ziekenhuis, Mulanje Mission Hospital, was meteen een klapper.
Al die enthousiaste en leergierige Clinical Officers, nurses / midwives, assistants, co-assistenten, de Nederlandse tropenarts, Arie Glas: het maakte direct duidelijk waarvoor we dit allemaal doen. Na afloop was er een run op de mooie getuigschriften (
Certificats of Attendance). Zelfs degenen die de training niet had kunnen bijwonen, vroegen erom!

Een dag later naar Malosa, missie ziekenhuis St Lukes.
Daar had men echter niet op ons gerekend. Ze hadden zich al wel afgevraagd wanneer we toch zouden komen. Maar nu was iedereen aan het werk………
“No problem!”.
In no time werden alle activiteiten stil gelegd; de
ward rounds onderbroken. En vonden we een volle zaal aandachtige toehoorders, die uitgebreid de tijd namen om de hele training te volgen.
Onder hen 3 nederlandse co-assistenten die hier een stage lopen.

Vanuit Malosa via Liwonde naar National Park Liwonde waar we tussen de olifanten, nijlpaarden en krokodillen konden uitrusten en energie opdoen voor deze week.

Op het programma: St Joseph Hospital Nguludi, Mangochi District Hospital en last but not least: ons Kalemba ziekenhuis in Bangula.
 

 

Jan, Dick en Kim

  









Reacties

Feb 12 – 25 Nkhoma Malawi

Pompero, de chauffeur van Madidi lodge, staat klaar en we rijden naar de stad. Ook Malawi is groen en de mais staat er prachtig bij. Overigens valt al snel het verschil met buurland Zambia op. Veel meer mensen, overal mensen, kinderen, arme mensen, bittere armoe en vuilnis, rotzooi, neglect.

De staf van Madidi is wat veranderd maar Gilbert is er nog. Ik heb een dagje rust gepland alvorens in Nkhoma weer aan de slag te gaan.
Wil op heenweg bij het Dae Yang St Luke Hospital,
 de chirurg Douglas Lungu spreken over de daar op te richten School of Medicine maar deze is er helaas niet.

Ook de in Nederland al gemaakte afspraak voor zaterdagavond met onze Malawi.Kom orthopaed Leonard Bwanza in Lilongwe, loopt iets anders.
Hij belt mij de volgende dag s ochtends met de vraag: “where are you? “I am at Madidi now.”
Inmiddels ben ik dan 1 km van Nkhoma en wensen we elkaar dus maar het beste.

Na boodschappen zondagochtend brengt de Nkoma chauffeur Godfrey mij naar Nkhoma hospital. Malawi is prachtig groen. Ik wordt dit keer ondergebracht in Mbawe lodge achter het huis van Reynier en Willeke ter Haar. Reynier is medical director maar zit deze week in Zuid-Afrika. 
Dat wist ik.
Hij volgt daar een cursus “teach the teacher “ in kader van zijn recent in Nkhoma gestarte officiële family docter opleiding, vanuit het Malawian College of Medicine.
Voor Reynier is hiermee een droom uitgekomen. Het is een van de vele activiteiten, initiatieven die het werken in dit ziekenhuis Nkhoma zo interessant maken.

Ben hier nu voor de 5e keer. Iedereen kent me en Dr Phiri (=Chichewa (i.e. hoofdtaal Malawi) voor ‘mountain’) en ik kunnen vanaf de eerste minuut aan de slag.
Geweldig, maandagochtend chirurgische clinic, aansluitend cystoscopieën. Mijn urologische set uitgepakt en alles doet het! Vervolgens dagelijks OK en tussendoor binnenkomende patiënten zien al of niet met scopie. Mijn verblijf deze twee weken kent nog een heuglijke ontwikkeling. Op mijn aandringen is een van de clinical officers, Owen Chitepa, aan mij gekoppeld.
Dit maakt dat het bezoek 1
e plaats efficiënter verloopt maar vooral kan ik zo nu ook aan opleiding / kennisoverdracht beginnen hier in Nkhoma.

Owen doet nl. alle cystoscopieën, hij heeft zelfs even een paar haaltjes TURP gedaan. Enorme ‘productie’ deze missie: 20 cystoscopieën, 8 TURP, 2 TURblaas, 2 x endoscopische strictuurbehandeling en 1 open urethroplasty en tenslotte een ureter re-implantatie.

Urineleider beschadigingen tijdens gynaecologische of obstetrische operatie zijn helaas nog vaak voorkomende problemen. Dit leidt
  niet zelden tot eindeloze ellende voor deze vrouwen in de zin van fistels, incontinentie, infecties en vaak overlijden. Heb Reynier geleerd hoe vooraf aan uterusextirpatie (cervixcancer) met een scopie 2 uretercatheters op te voeren. Zo herkent hij de ureters tijdens de ingreep beter en wordt ureterletsel voorkomen (hoop ik).

Er is vanwege de overvloedige regenval nu wel voldoende water maar nog steeds valt continu de stroom uit. Nkhoma betaalt kapitalen aan diesel voor de generator.
Er wordt gewerkt aan een 3-landen project (Zambia, Malawi, Mozambique) waarin stroom van de Kabora Bassa dam naar de buurlanden gaat.
Nkhoma kijkt reikhalzend uit naar deze toekomst!

Gezellig bezoek meegemaakt van een NL team van Fa. Luxaflex en Cordaid medewerkers die hier jaarlijks zijn om muskietengaas in dorpsklinieken komen aan te brengen. Mijn bezoek sluit ik uitgeput maar voldaan af met een presentatie: “Dr Phiri” No No’s”.
No psa , No antibiotics and NO a-blokkers in catheterbearing male patiënts”.

Effe Google’n voor de betekenis…. :)

Hart Groet,
Gert Jan Montagne 
                                                                                                                              
Malawi.Kom  uroloog











Reacties
Domeinregistratie en hosting via mijndomein.nl